Đi xe máy trời mưa và đường ngập: kỹ năng lái và cách xử lý chết máy

Đi xe máy trời mưa an toàn cần ba điều: chạy chậm hơn bình thường, phanh và bẻ lái thật nhẹ nhàng, và để người khác nhìn thấy mình. Với đường ngập, nguyên tắc quan trọng nhất là đừng để nước vào cổ hút gió và ống xả; nếu xe chết máy giữa dòng nước, tuyệt đối không đề nổ lại ngay. Phần lớn hư hỏng nặng sau mưa ngập không do nước mà do người lái cố nổ máy khi nước đã vào trong.

Vì sao mưa làm xe máy dễ ngã

Một chiếc xe máy chỉ chạm đường qua hai mảng cao su nhỏ cỡ lòng bàn tay. Khi trời mưa, độ bám giảm đáng kể, nhất là trong khoảng mười lăm phút đầu: nước trộn với dầu, bụi đọng trên mặt đường thành một lớp trơn. Những bề mặt nguy hiểm nhất khi ướt:

• Vạch sơn kẻ đường, nhất là vạch người đi bộ to bản.
• Nắp cống, nắp hố ga bằng gang, tấm thép lót đường công trình.
• Đường ray, khe co giãn trên cầu.
• Vệt dầu ở trạm xăng, bến xe buýt, chỗ xe tải hay đỗ, thường thấy dưới dạng vệt cầu vồng trên mặt nước.
• Lá cây, cát, bùn đất trôi ra từ công trình.

Cách xử lý chung: đi thẳng qua, không phanh, không bẻ lái, không tăng giảm ga đột ngột khi bánh đang nằm trên những bề mặt này.

Kỹ năng lái trên đường ướt

Phanh sớm, phanh nhẹ, dùng cả hai phanh

Quãng đường phanh trên đường ướt dài hơn hẳn đường khô. Hãy bắt đầu phanh sớm, bóp từ từ rồi tăng dần lực, dùng đồng thời phanh trước và phanh sau. Bóp mạnh một phanh, nhất là phanh trước khi đang nghiêng, là cách nhanh nhất để trượt bánh. Xe có ABS giúp bánh không bị khóa, nhưng không rút ngắn được quãng phanh trên mặt đường trơn.

Vào cua chậm hơn, nghiêng ít hơn

Giảm tốc trước khi vào cua, giữ xe thẳng đứng hơn bình thường, giữ ga đều trong cua. Tránh vạch sơn ở mép cua.

Giữ khoảng cách gấp đôi

Nếu trời khô bạn giữ hai giây với xe trước, trời mưa nên giữ bốn giây. Nước bắn từ bánh xe trước cũng làm bạn nhìn kém hơn.

Tránh vũng nước không biết đáy

Vũng nước trên đường có thể che ổ gà sâu, miệng cống mất nắp. Nếu không biết rõ đoạn đường, hãy đi theo vệt bánh của xe đi trước hoặc chọn phần đường cao hơn.

Nhìn rõ và được nhìn thấy

• Bật đèn chiếu sáng kể cả ban ngày khi mưa to. Mục đích chính là để xe khác thấy bạn.
• Áo mưa màu sáng hoặc có dải phản quang. Áo mưa đen, xanh đậm gần như tàng hình trong mưa đêm.
• Kính mũ bảo hiểm: lau sạch, có thể bôi dung dịch chống bám nước. Nếu kính mờ hơi, hé kính một chút để thông gió.
• Không đội mũ áo mưa trùm qua mũ bảo hiểm che mất tầm nhìn hai bên.

Mưa ban đêm là lúc khó nhất: ánh đèn xe ngược chiều phản chiếu trên mặt đường ướt làm lóa mắt, vạch kẻ đường gần như biến mất. Khi bị lóa, nhìn chếch về mép đường bên phải thay vì nhìn thẳng vào đèn, giảm tốc cho tới khi mắt quen lại. Kính mũ trầy xước làm tia sáng tỏa rộng hơn nhiều, nên thay kính nếu đã mờ.

Áo mưa: chọn kiểu nào cho an toàn

Dù mặc loại nào, nên kiểm tra vạt áo không chạm bánh xe, không che đèn hậu và đèn xi nhan. Nhiều tai nạn trong mưa xảy ra khi vạt áo cuốn vào bánh sau, xe khóa bánh đột ngột.

Đi qua đường ngập: khi nào nên đi, khi nào phải dừng

Đánh giá trước khi lội

• Nhìn các xe khác đi qua để ước lượng độ sâu. Nước ngập quá trục bánh xe là bắt đầu rủi ro.
• Xác định vị trí cổ hút gió (lọc gió) và miệng ống xả của xe mình. Xe tay ga thường có lọc gió thấp và nằm phía sau bên trái; xe số, côn tay thường cao hơn.
• Nước chảy xiết, không thấy mặt đường: không đi. Dòng nước sâu đến bắp chân đã đủ sức đẩy ngã xe máy.

Khi đã quyết định đi

• Xe số và côn tay: về số thấp (số 1 hoặc 2), giữ ga đều, không nhả ga giữa dòng để nước không tràn ngược vào ống xả.
• Xe tay ga: giữ ga đều, đi chậm. Nếu nước quá sâu, tắt máy và dắt xe sẽ an toàn hơn cho động cơ.
• Đi chậm để không tạo sóng, vì sóng làm nước dâng cao hơn ở cổ hút gió và đánh vào xe người khác.
• Bám theo phần giữa đường, nơi thường cao hơn hai bên mép có miệng cống.

Khi xe chết máy trong nước

Đây là lúc quyết định xe có hỏng nặng hay không. Nếu nước đã lọt vào buồng đốt, khi đề nổ, piston nén vào khối nước không nén được, có thể cong tay biên, hỏng động cơ. Hiện tượng này thường gọi là thủy kích.

1. Không đề, không đạp nổ lại.
2. Tắt khóa điện, dắt xe lên chỗ cao.
3. Nếu có kinh nghiệm: tháo bugi, dựng xe nghiêng cho nước chảy ra, kiểm tra lọc gió. Nếu không: gọi thợ hoặc dịch vụ cứu hộ.
4. Sau đó nên thay nhớt máy (nhớt lẫn nước chuyển màu đục như sữa), với xe tay ga kiểm tra thêm nhớt hộp số và hộp dây curoa.

Xe máy điện và đường ngập

Xe máy điện không có cổ hút gió nên không bị thủy kích, nhưng pin, động cơ và bộ điều khiển là thiết bị điện. Mỗi hãng công bố một mức chống nước riêng, thường theo chuẩn IP như IP67. Đó là kết quả thử trong điều kiện phòng thí nghiệm, nước sạch và đứng yên, không phải nước bẩn chảy xiết, ngập lâu. Nên tránh lội ngập sâu, và nếu xe đã ngập, đưa đến trạm dịch vụ kiểm tra trước khi sạc lại.

Sau mỗi trận mưa: chăm xe đúng cách

• Lau khô và tra dầu xích (với xe số, côn tay) vì nước rửa trôi dầu bôi trơn, xích nhanh rỉ.
• Thử phanh vài lần ở tốc độ thấp: má phanh ướt cần vài lần bóp để khô và bám lại.
• Kiểm tra đèn, còi, công tắc xem có chập chờn.
• Xe đã lội nước sâu: thay nhớt sớm hơn lịch, kiểm tra lọc gió.

Góc nhìn hôm nay: mưa ngập là chuyện thường, chuẩn bị là việc của mình

Ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, những cơn mưa lớn hay triều cường làm ngập nhiều tuyến phố trong vài giờ. Biết trước các điểm hay ngập trên đường đi làm, theo dõi dự báo mưa và lịch triều cường, mang sẵn áo mưa bộ trong cốp xe là những việc nhỏ giúp tránh phần lớn rắc rối. Khi mưa quá to, sấm sét và tầm nhìn kém, tấp vào chỗ trú an toàn chờ qua cơn vẫn là lựa chọn khôn ngoan nhất.