Những hãng siêu xe nổi tiếng nhất thế giới gồm Ferrari, Lamborghini, Porsche, McLaren, Bugatti, Pagani và Koenigsegg. Phần lớn ra đời từ đường đua hoặc từ tham vọng của một người sáng lập cụ thể — Enzo Ferrari, Ferruccio Lamborghini, Ferdinand Porsche, Bruce McLaren, Ettore Bugatti — và câu chuyện ấy được giữ lại trong tên xe, biểu tượng, thậm chí cách chọn khách mua. Hiểu câu chuyện thương hiệu giúp hiểu vì sao một chiếc xe có giá gấp mười lần chiếc khác cùng công suất.
Ferrari và Lamborghini: hai láng giềng vùng Emilia-Romagna
Ferrari: hãng xe sinh ra để nuôi đội đua
Enzo Ferrari từng là tay đua và quản lý đội đua cho Alfa Romeo. Năm 1929, ông lập Scuderia Ferrari, ban đầu là đội đua dùng xe Alfa Romeo. Chiếc xe đầu tiên mang tên Ferrari là 125 S, ra đời năm 1947 tại Maranello, gần Modena, Ý.
Với Enzo, xe đường phố là cách kiếm tiền cho đội đua. Ferrari là đội duy nhất tham gia mọi mùa giải Công thức 1 kể từ khi giải vô địch thế giới ra đời năm 1950. Biểu tượng con ngựa chồm (cavallino rampante) gắn với câu chuyện về phi công Francesco Baracca: theo lời kể của chính Enzo, mẹ của Baracca đã gợi ý ông dùng hình con ngựa trên máy bay của con trai mình để mang lại may mắn. Nền vàng là màu của thành phố Modena.
Ferrari nổi tiếng với chính sách kiểm soát số lượng xe và chọn khách cho các mẫu giới hạn như LaFerrari, Monza SP: thường chỉ khách đã sở hữu nhiều xe Ferrari mới được mời mua.
Lamborghini: từ máy kéo đến bò tót
Ferruccio Lamborghini làm giàu nhờ sản xuất máy kéo nông nghiệp sau thập niên 1940. Năm 1963, ông lập Automobili Lamborghini tại Sant'Agata Bolognese, cách Maranello không xa. Mẫu đầu tiên là 350 GT (1964); mẫu làm nên tên tuổi là Miura (1966), thường được coi là siêu xe hiện đại đầu tiên.
Câu chuyện nổi tiếng kể rằng Ferruccio phàn nàn với Enzo Ferrari về bộ ly hợp chiếc Ferrari của mình, bị Enzo gạt đi kiểu "người làm máy kéo thì biết gì về xe thể thao", nên quyết định tự làm xe. Câu chuyện này được nhắc nhiều trong sách và phỏng vấn, nhưng chi tiết đối thoại thì khó kiểm chứng — nên xem là giai thoại hơn là sử liệu.
Ferruccio sinh ngày 28/4/1916, cung Kim Ngưu, và mê đấu bò — biểu tượng bò tót ra đời từ đó. Nhiều mẫu xe mang tên những con bò hoặc giống bò đấu nổi tiếng: Miura, Murciélago, Aventador, Urus. Riêng Countach không phải tên bò; đó là một tiếng thốt lên kinh ngạc trong phương ngữ Piemonte.
Lamborghini qua nhiều đời chủ, gặp khủng hoảng tài chính thập niên 1970–1990, và thuộc tập đoàn Volkswagen (qua Audi) từ năm 1998.
Porsche và McLaren: danh tiếng xây trên đường đua
Porsche: một chiếc 911 sống hơn sáu thập kỷ
Ferdinand Porsche là kỹ sư lừng danh từ đầu thế kỷ 20. Xe mang tên Porsche đầu tiên, 356, ra đời năm 1948 dưới sự dẫn dắt của con trai ông, Ferry Porsche. Mẫu 911 xuất hiện tại Triển lãm Frankfurt năm 1963 với tên ban đầu là 901; do Peugeot giữ quyền dùng các số có số 0 ở giữa cho tên xe, Porsche đổi thành 911.
911 vẫn giữ bố cục động cơ đặt sau trục sau và dáng mui dốc đặc trưng qua hơn sáu mươi năm — một trường hợp hiếm trong ngành ô tô. Trên đường đua, Porsche giành chiến thắng chung cuộc đầu tiên tại 24 giờ Le Mans năm 1970 với xe 917, và đến nay là hãng có nhiều chiến thắng chung cuộc nhất tại Le Mans. Trụ sở và nhà máy chính ở Zuffenhausen, Stuttgart.
McLaren: từ đội đua F1 đến xe đường phố
Bruce McLaren, tay đua người New Zealand, lập đội đua mang tên mình năm 1963. Ông tử nạn năm 1970 khi chạy thử xe tại đường đua Goodwood, nhưng đội McLaren tiếp tục và trở thành một trong những đội thành công nhất lịch sử F1.
Ở mảng xe đường phố, McLaren F1 (1992) do Gordon Murray thiết kế là cột mốc, với ghế lái đặt giữa và khoang hành khách bằng sợi carbon. Năm 1995, một chiếc F1 bản đua GTR thắng chung cuộc 24 giờ Le Mans ngay lần đầu tham dự. Công ty McLaren Automotive bắt đầu sản xuất xe đường phố thường xuyên từ năm 2011 với MP4-12C; trụ sở tại Woking, Anh. Mọi xe McLaren hiện nay đều xây quanh một "lồng" khung sợi carbon.
Bugatti: nghệ thuật, phá sản và hồi sinh
Ettore Bugatti, sinh tại Milano trong một gia đình nghệ sĩ, lập hãng tại Molsheim (vùng Alsace, nay thuộc Pháp) năm 1909. Bugatti Type 35 thập niên 1920 là một trong những xe đua thắng nhiều nhất lịch sử. Type 41 "Royale" là một trong những xe sang lớn nhất từng được làm, chỉ sáu chiếc. Con trai ông, Jean Bugatti, thiết kế Type 57 nổi tiếng. Sau khi Jean qua đời năm 1939 và Ettore mất năm 1947, hãng lụi tàn dần.
Thương hiệu được doanh nhân Ý Romano Artioli hồi sinh năm 1987, ra mắt EB110 (1991) từ nhà máy ở Campogalliano, Ý, rồi phá sản năm 1995. Volkswagen mua lại thương hiệu năm 1998, đưa về Molsheim và ra mắt Veyron (2005), rồi Chiron (2016). Từ năm 2021, Bugatti thuộc liên doanh Bugatti Rimac, kết hợp với hãng xe điện Croatia Rimac.
Những hãng nhỏ, tham vọng lớn
Pagani
Horacio Pagani, người Argentina, từng làm ở bộ phận vật liệu composite của Lamborghini. Ông lập Pagani Automobili tại San Cesario sul Panaro, gần Modena, ra mắt Zonda năm 1999, rồi Huayra (2011) và Utopia (2022). Pagani nổi tiếng với tay nghề chế tác thủ công, từng con ốc cũng được thiết kế riêng, và dùng động cơ V12 do Mercedes-AMG cung cấp.
Koenigsegg
Christian von Koenigsegg lập hãng năm 1994 tại Thụy Điển khi mới ngoài 20 tuổi. Nhà máy hiện nay đặt tại Ängelholm, trong khu nhà từng là căn cứ không quân, và biểu tượng của hãng lấy từ huy hiệu dòng họ. Koenigsegg tự phát triển nhiều công nghệ riêng, như hộp số nhiều ly hợp "Light Speed Transmission" trên Jesko. Năm 2017, Agera RS đạt trung bình hai chiều khoảng 447 km/h trên đường công cộng được phong toả ở Nevada.
Rimac
Mate Rimac bắt đầu bằng việc chuyển đổi một chiếc BMW cũ sang chạy điện trong gara ở Croatia. Hãng Rimac ra mắt Nevera — hypercar thuần điện khoảng 1.900 mã lực — và nay điều hành cả Bugatti trong liên doanh chung với Porsche.
Bảng tóm tắt các hãng
| Hãng | Năm thành lập | Người sáng lập | Quê nhà | Mẫu làm nên tên tuổi |
|---|---|---|---|---|
| Bugatti | 1909 | Ettore Bugatti | Molsheim, Pháp | Type 35, Veyron |
| Ferrari | 1947 (xe đầu tiên) | Enzo Ferrari | Maranello, Ý | 250 GTO, F40 |
| Porsche | 1948 (xe đầu tiên) | Ferdinand và Ferry Porsche | Stuttgart, Đức | 911 |
| Lamborghini | 1963 | Ferruccio Lamborghini | Sant'Agata Bolognese, Ý | Miura, Countach |
| McLaren | 1963 (đội đua) | Bruce McLaren | Woking, Anh | McLaren F1 |
| Koenigsegg | 1994 | Christian von Koenigsegg | Ängelholm, Thụy Điển | Agera, Jesko |
| Pagani | 1992 (công ty), xe đầu 1999 | Horacio Pagani | San Cesario sul Panaro, Ý | Zonda, Huayra |
Ngoài nhóm trên còn có Aston Martin (Anh, 1913), Maserati (Ý, 1914), Mercedes-AMG, Ford với GT40 từng thắng Le Mans 1966–1969, và nhiều hãng nhỏ khác.
Thương hiệu siêu xe được xây bằng gì
- Đường đua: chiến thắng ở Le Mans, F1, Mille Miglia là bằng chứng kỹ thuật dễ hiểu nhất với công chúng.
- Sự khan hiếm: sản xuất ít hơn nhu cầu, chọn khách, danh sách chờ — giữ giá trị xe cũ cao.
- Người sáng lập: mỗi hãng gắn với một tính cách — Enzo kiêu hãnh, Ferruccio thích thách thức, Horacio tỉ mỉ như nghệ nhân.
- Tên gọi và biểu tượng: ngựa chồm, bò tót, khiên huy hiệu — đều có câu chuyện riêng được kể đi kể lại.
Góc nhìn hôm nay: tìm hiểu thương hiệu từ nguồn đáng tin
Nhiều câu chuyện về hãng siêu xe lan truyền trên mạng là giai thoại được tô vẽ. Muốn hiểu đúng, nên ưu tiên:
- Bảo tàng của hãng: Museo Enzo Ferrari ở Modena và Museo Ferrari ở Maranello; Museo Lamborghini (MUDETEC) ở Sant'Agata; Porsche Museum ở Stuttgart; Cité de l'Automobile ở Mulhouse (Pháp) có bộ sưu tập Bugatti lớn.
- Tiểu sử và sách lịch sử do nhà sử học ô tô viết, có dẫn nguồn — thay vì video tổng hợp không rõ xuất xứ.
- Phim tài liệu và phim dựa trên sự kiện thật: Ford v Ferrari (2019) kể chuyện Ford GT40 tại Le Mans 1966, Ferrari (2023) về Enzo năm 1957 — xem để có cảm hứng, nhưng nhớ phim có hư cấu.
Câu hỏi thường gặp
Hãng siêu xe nào lâu đời nhất?
Trong các hãng siêu xe nổi tiếng hiện nay, Bugatti được thành lập sớm nhất, năm 1909 tại Molsheim. Aston Martin ra đời năm 1913 và Maserati năm 1914. Ferrari bắt đầu làm xe mang tên mình từ năm 1947, dù đội đua Scuderia Ferrari có từ năm 1929.
Lamborghini có phải ra đời vì cãi nhau với Ferrari không?
Đó là giai thoại nổi tiếng: Ferruccio Lamborghini phàn nàn với Enzo Ferrari về bộ ly hợp xe Ferrari và bị gạt đi, nên quyết định tự làm xe thể thao. Câu chuyện được nhắc nhiều nhưng chi tiết khó kiểm chứng. Chắc chắn là Ferruccio lập hãng năm 1963 sau khi thành công với máy kéo.
Vì sao logo Lamborghini là con bò tót?
Ferruccio Lamborghini sinh năm 1916, cung Kim Ngưu, và rất mê môn đấu bò Tây Ban Nha. Biểu tượng bò tót phản ánh cả hai. Nhiều mẫu xe được đặt theo tên bò đấu nổi tiếng như Miura, Murciélago, Aventador.
Bugatti hiện nay thuộc về ai?
Từ năm 2021, Bugatti thuộc liên doanh Bugatti Rimac, trong đó hãng xe điện Rimac của Croatia và Porsche cùng nắm cổ phần. Trước đó, Bugatti thuộc tập đoàn Volkswagen từ năm 1998. Xe vẫn được lắp ráp tại Molsheim, Pháp.
Vì sao Porsche 911 lại có tên là 911?
Mẫu xe này ra mắt năm 1963 với tên ban đầu là 901. Peugeot giữ quyền dùng tên xe ba chữ số có số 0 ở giữa tại Pháp, nên Porsche đổi thành 911 trước khi bán ra. Cái tên đó được giữ hơn sáu mươi năm.
