Siêu xe (supercar) là xe thể thao đường phố có hiệu năng, thiết kế và giá bán vượt hẳn xe thể thao thông thường, thường dùng động cơ đặt giữa và sản xuất số lượng ít. Hypercar là tầng trên của siêu xe: công suất từ khoảng 1.000 mã lực trở lên, giá tính bằng triệu đô la, số lượng chỉ vài trăm hoặc vài chục chiếc. Không có cơ quan nào định nghĩa chính thức hai chữ này — đây là cách gọi của báo chí và hãng xe, nên ranh giới luôn mờ.
Chữ "supercar" từ đâu ra
Từ "super car" đã xuất hiện trên báo quảng cáo xe từ đầu thế kỷ 20, nhưng nghĩa hiện đại của nó gắn với một chiếc xe cụ thể: Lamborghini Miura, ra mắt năm 1966. Miura đặt động cơ V12 nằm ngang ngay sau lưng người lái, thân xe thấp, đường nét do Marcello Gandini (khi ấy làm cho xưởng Bertone) vẽ. Trước đó, kiểu bố trí động cơ đặt giữa chủ yếu thấy ở xe đua. Miura đưa nó ra đường phố, và từ đó báo chí châu Âu quen gọi những chiếc xe như vậy là supercar.
Đến thập niên 1970–1980, hình mẫu siêu xe được đóng khung qua vài cái tên: Lamborghini Countach (1974) với cửa mở hướng lên, Ferrari 288 GTO, rồi Ferrari F40 (1987) và Porsche 959 (1986). F40 là chiếc Ferrari cuối cùng được Enzo Ferrari tự tay duyệt trước khi ông mất năm 1988, và là một trong những xe sản xuất thương mại đầu tiên được hãng công bố tốc độ tối đa vượt 320 km/h.
Những tiêu chí người ta thường dùng
Vì không có định nghĩa luật, giới chơi xe thường nhìn vào một nhóm dấu hiệu. Một chiếc xe càng khớp nhiều dấu hiệu thì càng dễ được gọi là siêu xe:
- Hiệu năng: tăng tốc 0–100 km/h dưới khoảng 3,5 giây, tốc độ tối đa trên 300 km/h là mức phổ biến của siêu xe đời mới.
- Bố trí động cơ: phần lớn đặt giữa (sau ghế lái, trước trục sau) để cân bằng trọng lượng. Có ngoại lệ đáng kể như Ferrari 812 hay Aston Martin dòng GT đặt động cơ phía trước.
- Vật liệu: khung hoặc khoang lái bằng sợi carbon, nhôm; phanh gốm carbon.
- Số lượng và giá: sản xuất ít, giá cao gấp nhiều lần xe sang thông thường.
- Thiết kế: thân thấp, rộng, hình dáng lấy khí động học làm gốc.
Một chiếc sedan thể thao có thể nhanh ngang siêu xe — vài mẫu xe điện gia đình hiện nay tăng tốc dưới 3 giây — nhưng ít ai gọi chúng là siêu xe. Điều đó cho thấy chữ "siêu xe" mang nghĩa văn hoá nhiều hơn nghĩa kỹ thuật.
Hypercar: khi siêu xe chưa đủ
Chữ "hypercar" được dùng rộng rãi từ khoảng thập niên 2000, khi một nhóm xe vượt hẳn mặt bằng siêu xe. Mốc thường được nhắc là McLaren F1 (1992) do Gordon Murray thiết kế: ghế lái đặt giữa, khung sợi carbon, động cơ V12 của BMW. Năm 1998, một chiếc F1 bản thử nghiệm được tháo bộ giới hạn vòng tua đã đạt khoảng 386 km/h trên đường thử Ehra-Lessien ở Đức, giữ danh hiệu xe sản xuất nhanh nhất thế giới nhiều năm.
Tiếp theo là Bugatti Veyron (2005): động cơ W16 bốn turbo, công suất 1.001 mã lực châu Âu (PS), tốc độ tối đa hơn 400 km/h. Veyron biến con số "1.000 mã lực" thành chuẩn mới của tầng trên cùng.
Năm 2013 có bộ ba thường được gọi là "holy trinity" của hypercar: McLaren P1, Ferrari LaFerrari và Porsche 918 Spyder. Cả ba đều là xe hybrid, ghép động cơ xăng với mô-tơ điện, mỗi chiếc theo một triết lý riêng. Từ đó, hypercar gần như đồng nghĩa với công nghệ đỉnh cao: hybrid hoặc thuần điện, khí động học chủ động, giá vài triệu đô la.
Chữ này còn có thêm một nghĩa hẹp. Từ mùa giải 2021, Giải vô địch đua sức bền thế giới (WEC) đặt tên hạng xe cao nhất là "Hypercar", trong đó có xe đua Le Mans của Toyota, Ferrari, Porsche, Cadillac. Khi đọc tin đua xe, "hypercar" có thể là tên một hạng đua, không phải xe đường phố.
Bảng so sánh supercar và hypercar
| Tiêu chí | Supercar (siêu xe) | Hypercar |
|---|---|---|
| Công suất thường gặp | Khoảng 550–800 mã lực | Từ khoảng 900–1.000 mã lực trở lên |
| Số lượng | Hàng nghìn chiếc mỗi năm cho một dòng | Vài chục đến vài trăm chiếc cho cả vòng đời |
| Giá tham khảo tại châu Âu, Mỹ | Khoảng 200.000–500.000 USD | Từ khoảng 1 triệu USD trở lên |
| Cách mua | Đặt ở đại lý | Thường hãng chọn khách, ưu tiên người đã sở hữu xe của hãng |
| Công nghệ | Động cơ đốt trong mạnh, có thể có hybrid nhẹ | Hybrid công suất lớn hoặc thuần điện, khí động học chủ động |
| Ví dụ | Ferrari 296, Lamborghini Huracán, McLaren 750S, Porsche 911 Turbo S | Bugatti Chiron, Koenigsegg Jesko, Rimac Nevera, Mercedes-AMG ONE |
Con số trong bảng chỉ để hình dung khoảng chung. Giá bán thật khác nhau theo thị trường, thuế và tuỳ chọn; ở Việt Nam, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế nhập khẩu khiến giá lăn bánh của siêu xe cao hơn nhiều lần giá niêm yết ở nước ngoài.
Những tầng khác hay bị nhầm
Xe thể thao (sports car)
Mazda MX-5, Toyota GR86, Porsche 718 là xe thể thao: nhẹ, lái vui, nhưng công suất và giá vừa phải. Đây là tầng nhiều người mê lái thật sự sở hữu.
Xe GT (grand tourer)
GT là xe mạnh, êm, đủ chỗ hành lý để đi đường dài: Bentley Continental GT, Ferrari Roma, Aston Martin DB12. Nhiều chiếc nhanh ngang siêu xe nhưng ưu tiên sự thoải mái.
Megacar
Koenigsegg từng dùng chữ "megacar" cho One:1 (2014) vì xe có tỉ lệ 1 mã lực trên 1 kg và công suất khoảng 1 megawatt. Đây là cách đặt tên tiếp thị của riêng hãng, không phải phân hạng chung.
Vì sao ranh giới cứ dịch chuyển
Năm 1987, F40 với khoảng 478 mã lực là đỉnh cao. Ngày nay, mức đó chỉ ngang một chiếc sedan thể thao cỡ trung. Mỗi thập kỷ, công nghệ đẩy hiệu năng lên và cái từng là "siêu" dần thành bình thường. Ba yếu tố khiến ranh giới thay đổi nhanh trong hai mươi năm gần đây:
- Turbo và hybrid: động cơ nhỏ hơn nhưng mạnh hơn, mô-tơ điện bù mô-men xoắn ở vòng tua thấp.
- Xe điện: mô-tơ điện cho lực kéo tức thì, khiến con số 0–100 km/h không còn là đặc quyền của siêu xe.
- Điện tử: kiểm soát lực kéo, launch control, hộp số ly hợp kép giúp người lái bình thường khai thác được công suất lớn.
Vì vậy giới chơi xe hiện nay coi trọng thêm những thứ khó đo bằng số: cảm giác lái, âm thanh động cơ, sự hiếm có, câu chuyện thương hiệu. Đó là lý do một chiếc Gordon Murray T.50 động cơ hút khí tự nhiên, số sàn, vẫn được săn đón dù không nhanh nhất trên giấy.
Siêu xe nhanh nhất thế giới: hiểu đúng các kỷ lục
Danh hiệu "xe sản xuất nhanh nhất" thường gây tranh cãi vì mỗi bên đo một kiểu. Kỷ lục được Guinness công nhận theo chuẩn chặt đòi hỏi chạy hai lượt theo hai chiều ngược nhau rồi lấy trung bình, để loại bỏ ảnh hưởng của gió và độ dốc.
- 2010: Bugatti Veyron Super Sport đạt trung bình hai chiều 431,07 km/h, được Guinness ghi nhận.
- 2017: Koenigsegg Agera RS đạt trung bình hai chiều khoảng 447 km/h trên một đoạn đường công cộng được phong toả ở bang Nevada, Mỹ.
- 2019: một chiếc Bugatti Chiron bản tiền sản xuất đạt khoảng 490 km/h nhưng chỉ chạy một chiều, nên không được tính theo chuẩn hai chiều.
Khi đọc tin "xe X nhanh nhất thế giới", nên hỏi ba câu: chạy một chiều hay hai chiều, xe có đúng bản bán cho khách không, và ai là bên đo độc lập.
Góc nhìn hôm nay: tìm hiểu siêu xe thế nào cho đáng
Ít người sở hữu siêu xe, nhưng hiểu về chúng thì ai cũng có thể. Siêu xe là nơi thử nghiệm công nghệ mà vài năm sau xuống xe phổ thông: phanh ABS, hộp số ly hợp kép, khung nhôm, đèn LED, hệ thống hybrid đều từng bắt đầu ở tầng xe đắt tiền hoặc xe đua.
Nếu muốn tìm hiểu tiếp:
- Bảo tàng của hãng: Museo Ferrari ở Maranello, Museo Lamborghini ở Sant'Agata Bolognese, Porsche Museum ở Stuttgart, Mercedes-Benz Museum cũng ở Stuttgart — đều trưng bày xe thật theo dòng thời gian.
- Triển lãm và sự kiện: Goodwood Festival of Speed ở Anh cho xem siêu xe chạy thật trên dốc; Triển lãm Ô tô Việt Nam (VMS) thỉnh thoảng có xe hiệu năng cao.
- Đọc số liệu có phê phán: luôn phân biệt số hãng công bố với số do tạp chí đo độc lập.
Một điều quan trọng: hiệu năng của siêu xe chỉ nên khai thác trên đường đua kín, trong các buổi track day có tổ chức. Trên đường công cộng ở Việt Nam, siêu xe cũng chỉ được chạy đúng tốc độ biển báo như mọi chiếc xe khác — tối đa 120 km/h trên cao tốc có biển cho phép.
Câu hỏi thường gặp
Siêu xe là gì?
Siêu xe là xe thể thao đường phố có hiệu năng, thiết kế và giá vượt trội so với xe thể thao thông thường. Phần lớn đặt động cơ giữa, dùng vật liệu nhẹ như sợi carbon và sản xuất số lượng ít. Không có định nghĩa pháp lý, đây là cách gọi của báo chí và người chơi xe.
Hypercar khác supercar thế nào?
Hypercar là tầng cao nhất của siêu xe: thường từ khoảng 1.000 mã lực, giá từ khoảng một triệu đô la và chỉ sản xuất vài chục đến vài trăm chiếc. Supercar mạnh và đắt nhưng vẫn bán qua đại lý với số lượng lớn hơn. Ranh giới giữa hai nhóm không cố định.
Chiếc siêu xe đầu tiên là xe nào?
Lamborghini Miura ra mắt năm 1966 thường được coi là siêu xe hiện đại đầu tiên, vì đưa động cơ V12 đặt giữa từ xe đua ra đường phố. Một số người nhắc tới các xe sớm hơn như Mercedes-Benz 300 SL, nhưng Miura là mẫu định hình phong cách siêu xe.
Xe nào được coi là hypercar đầu tiên?
McLaren F1 ra mắt năm 1992 thường được nhắc là hypercar đầu tiên, với khung sợi carbon, ghế lái ở giữa và tốc độ khoảng 386 km/h đo năm 1998. Bugatti Veyron năm 2005 thì đưa mốc 1.000 mã lực thành chuẩn của nhóm này.
Bộ ba "holy trinity" hypercar gồm những xe nào?
Đó là McLaren P1, Ferrari LaFerrari và Porsche 918 Spyder, cùng ra mắt khoảng năm 2013. Cả ba đều là hypercar hybrid, kết hợp động cơ xăng với mô-tơ điện, đánh dấu thời kỳ điện hoá của xe hiệu năng cao.
