Những tay đua rally huyền thoại: Loeb, Ogier, Mäkinen, McRae và hơn thế

Những tay đua rally huyền thoại nhất gồm Sébastien Loeb với 9 chức vô địch thế giới liên tiếp (2004–2012), Sébastien Ogier với 8 chức vô địch giai đoạn 2013–2021, Juha Kankkunen và Tommi Mäkinen mỗi người 4 lần, cùng những cái tên làm nên dấu ấn riêng như Colin McRae, Carlos Sainz, Walter Röhrl và Michèle Mouton. Mỗi người đại diện cho một kiểu tài năng khác nhau: sự chính xác, sự bền bỉ, hay lối lái tấn công bất chấp.

Bảng vàng những người vô địch nhiều lần

Giải vô địch tay đua của WRC chính thức có từ năm 1979, người đầu tiên đăng quang là Björn Waldegård (Thụy Điển). Từ đó đến nay, chỉ một nhóm nhỏ giành được nhiều hơn một danh hiệu.

Bảng tính đến hết mùa 2024. Những người vô địch một lần cũng có chỗ đứng riêng: Ari Vatanen (1981), Colin McRae (1995), Richard Burns (2001), Petter Solberg (2003), Ott Tänak (2019), Thierry Neuville (2024).

Sébastien Loeb: cỗ máy không sai sót

Loeb xuất thân là vận động viên thể dục dụng cụ trước khi chuyển sang lái xe. Cùng co-driver Daniel Elena và đội Citroën, ông thắng 9 mùa liên tiếp từ 2004 đến 2012, chuỗi dài nhất lịch sử WRC.

Điều làm nên Loeb không phải những pha mạo hiểm mà sự nhất quán. Ông thắng trên mọi mặt đường, nhưng đặc biệt áp đảo trên đường nhựa, nơi ông gần như không thua trong nhiều năm. Tổng cộng ông có 80 lần thắng vòng đua WRC. Lần thắng cuối, ở Rally Monte Carlo năm 2022 khi đã 47 tuổi, biến ông thành người lớn tuổi nhất từng thắng một vòng WRC.

Ngoài rally, Loeb lập kỷ lục Pikes Peak năm 2013 với chiếc Peugeot 208 T16, nhiều lần lên bục Dakar, đua cả rallycross và đua sức bền.

Sébastien Ogier: người kế vị cùng quê hương

Ogier từng là đồng đội trẻ của Loeb ở Citroën trước khi sang Volkswagen. Từ 2013 đến 2016, ông thắng bốn mùa liên tiếp với Volkswagen. Khi Volkswagen rút khỏi giải cuối năm 2016, ông sang đội tư nhân M-Sport Ford và vẫn vô địch thêm hai năm, điều rất hiếm với một đội không phải nhà máy lớn. Hai chức vô địch cuối cùng của giai đoạn này đến cùng Toyota năm 2020 và 2021.

Ogier nổi tiếng về khả năng đọc cuộc đua: biết khi nào tấn công, khi nào chấp nhận về nhì để giữ điểm. Sau mùa 2021, ông chuyển sang chạy một phần mùa giải nhưng vẫn thường thắng ở những vòng đua lớn.

Những người Phần Lan bay

Không quốc gia nào sản sinh nhiều nhà vô địch rally như Phần Lan, đến mức báo chí có biệt danh "Flying Finns". Lý giải phổ biến: đường đất và đường tuyết phủ khắp đất nước, trẻ em lớn lên với văn hoá lái xe trên mặt trơn, các giải rally trong nước rất phát triển.

• Juha Kankkunen: 4 chức vô địch với ba hãng khác nhau (Peugeot, Lancia, Toyota), bằng chứng cho khả năng thích nghi.
• Tommi Mäkinen: 4 chức vô địch liên tiếp 1996–1999 với Mitsubishi Lancer Evolution. Sau này ông trở thành người điều hành đội Toyota khi hãng quay lại WRC năm 2017.
• Marcus Grönholm: hai chức vô địch với Peugeot, nổi tiếng nhanh trên đường sỏi Phần Lan quê nhà.
• Kalle Rovanperä: con trai của tay đua Harri Rovanperä, tập lái từ khi còn nhỏ trên sân riêng. Năm 2022, ông vô địch thế giới khi mới 22 tuổi, trở thành nhà vô địch trẻ nhất lịch sử WRC, rồi bảo vệ thành công năm 2023.

Colin McRae và Richard Burns: hai người Anh, hai phong cách

Colin McRae (Scotland) vô địch năm 1995 với Subaru Impreza, khi 27 tuổi, lúc ấy là nhà vô địch trẻ nhất. Ông là biểu tượng của lối lái tấn công: hoặc thắng, hoặc lao khỏi đường. Phương châm thường được gắn với ông là "nếu nghi ngờ, cứ đạp ga". Chính sự bất cần ấy khiến ông được yêu mến hơn cả nhiều người có thành tích lớn hơn. McRae mất năm 2007 trong một tai nạn trực thăng gần nhà ở Scotland.

Richard Burns (Anh) vô địch năm 2001 cùng Subaru, theo phong cách ngược lại: tính toán, bền bỉ, ít sai lầm. Ông không bảo vệ được danh hiệu vì bị phát hiện u não năm 2003 và qua đời năm 2005, khi mới 34 tuổi.

Carlos Sainz, Walter Röhrl, Michèle Mouton

Carlos Sainz

Biệt danh "El Matador", Sainz vô địch WRC năm 1990 và 1992 cùng Toyota. Ông mang đến rally một sự chuyên nghiệp mới: thử xe kỹ lưỡng, chuẩn bị pacenote tỉ mỉ, tập thể lực bài bản. Sau WRC, ông chuyển sang Dakar và thắng bốn lần, lần cuối năm 2024 khi đã 61 tuổi.

Walter Röhrl

Tay đua Đức hai lần vô địch thế giới (1980, 1982) và bốn lần thắng Rally Monte Carlo. Ông nổi tiếng với kỹ thuật cực kỳ chính xác trên đường nhựa núi và tính cách thẳng thắn. Sau khi giải nghệ, Röhrl gắn bó lâu năm với Porsche trong vai trò tay lái thử và phát triển xe.

Michèle Mouton

Người phụ nữ thành công nhất lịch sử WRC. Năm 1981, cùng co-driver Fabrizia Pons, bà thắng Rally Sanremo, lần đầu một phụ nữ thắng một vòng đua thế giới. Năm 1982, bà thắng thêm ba vòng và về nhì chung cuộc. Sau này bà giữ nhiều vai trò trong FIA, trong đó có việc phụ trách an toàn của WRC.

Điều chung của những người vĩ đại

Nhìn lại những cái tên trên, có vài điểm lặp lại:

• Bắt đầu sớm trên mặt trơn: phần lớn lớn lên ở nơi có đường đất, tuyết, và có môi trường thi đấu cấp thấp bài bản.
• Cặp đôi lâu năm với co-driver: Loeb và Elena, Ogier và Ingrassia ở bên nhau suốt sự nghiệp đỉnh cao.
• Biết khi nào không thắng: chức vô địch đến từ việc về đích đều đặn, không phải từ những chặng thắng lẻ tẻ.
• Thích nghi: thắng với nhiều thế hệ xe, nhiều đội, nhiều loại mặt đường.

Góc nhìn hôm nay: tìm hiểu thêm ở đâu

Trang chính thức của WRC lưu kết quả từng vòng đua từ năm 1973, kèm hồ sơ tay đua. Hồi ký của nhiều tay đua đã được xuất bản bằng tiếng Anh, Pháp. Những phim tài liệu về McRae, về Group B, về Loeb cho thấy mặt con người phía sau tốc độ.

Với người lái xe thường, bài học đáng giữ nhất từ những nhà vô địch này không phải tốc độ mà là thái độ: chuẩn bị kỹ, biết giới hạn của mình và của xe, và hiểu rằng về đích an toàn quan trọng hơn mọi chặng thắng.